... Приклад діє сильніше погрози (П. Корнель) ...

Головне меню

Науково-практична Інтернет-конференція 29.05.2014 - Секція №2
"Widmo krąży po Europie […]" [1, s. 29]
Odmiennie niż w czasach, gdy padły zacytowane słowa, nie jest to widmo pewnej ideologii, lecz, tak zwanego, kryzysu gospodarczego. Strach przed kryzysem, na nowo zdefiniował pojęcie bezpieczeństwa obrotu bankowego. Bezpieczeństwa rozumianego jako stan niezagrożenia, spokoju, pewności [2, s. 147]. Związane z tym zawirowania, pozwalają na dokonanie świeżego spojrzenia i rewizji funkcjonujących rozwiązań prawnych. W poniższym artykule skupiam się na głównych obszarach związanych rynkiem bankowym, w których praktyka wykazała niedoskonałości obowiązujących rozwiązań prawnych, bądź w krótkim czasie niezbędne będzie wprowadzenie nowych regulacji. W szczególności rozważania dotyczą zmieniającego się rozumienia banku, kwestii związanych z działalnością Spółdzielczych Kas Kredytowo-Oszczędnościowych, problemów związanych z nadzorem i kontrolą nad działalnością bankową oraz szczególnych rozwiązań odnoszących się do ochrony konsumenta.
Na samym początku warto kilka zdań poświęcić na określenie samego zakresu pojęcia banku, gdyż wymyka się ono jednolitej definicji. W art. 2 ustawy prawo bankowe [3], bank definiowany jest jako osoba prawna, utworzona zgodnie z przepisami ustaw, działająca na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych, obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem prawnym [4, s. 95-101]. Przyglądając się jej bliżej, można z łatwością dostrzec, że nie przystaje ona do zmieniających się warunków rynkowych i gospodarczych. Wyszczególnienie czynności bankowych znalazło się w art. 5 ustawy prawo bankowe. Na uwagę zasługuje jednak art. 6 ustawy, dotyczący pozostałych czynności których mogą dokonywać banki (w tym miejscu warto odnieść się do ekonomicznej definicji banku, przedstawionej przez W.Springera. Autor definiuje bank przez pryzmat usług finansowych, traktowanych jako czynności bankowe, tzn. zastrzeżone tylko dla banków i przesądzające o istocie banku. W definicji tej podkreśla się znaczenie czynności bankowych oraz wskazuje na istotne znaczenie pozostałych czynności dokonywanych przez banki) [5, s. 13-15]. Czynności określane przez ustawę jako ,,pozostałe czynności bakowe’’, stają się podstawowym czynnościami i usługami oferowanymi przez bank, do których prowadzenie konta lub rachunku i dokonywanie rozliczeń staje się czynnością dodatkową. [6, s. 810]. Następuje swoiste zrównanie uprawnień banków innymi przedsiębiorcami, co powoduje utratę przez nie szczególnego statusu uczestników obrotu rynkowego. Odmienne stanowisko wynika z Pisma Narodowego Banku Polskiego - Generalnego Inspektora Nadzoru Bankowego z dnia 19 czerwca 1998 r. (sygn. NB/ZIP/427/98, LexPolonica nr 333125),w którym stwierdzono, że art. 5 i 6 prawa bankowego stanowią katalog zamknięty. W takim przypadku powstaje problem dopuszczalności wykonywania przez bank czynności, które nie zostały wymienione w przytoczonych artykułach i wykraczają poza zakres dyspozycji art. 6 ust 1 pkt. 7 i 8 prawa bankowego.
Przechodząc do głównych rozważań, jako pierwszy omówienia wymaga temat wzbudzający wiele kontrowersji, czyli status Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych. Podstawą ich funkcjonowania jest ustawa z 1994 roku [7]. Przed wejściem w życie ustawy kasy działały na podstawie ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 1991 r., 55, poz. 55) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 19 grudnia 1992 r. w sprawie pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w zakładach pracy (Dz. U. z 1992 r. Nr 100, poz. 502). W ustawie brak jest definicji legalnej spółdzielczej kasy. Na potrzeby niniejszego opracowania należy posłużyć się definicją przedstawioną przez Z. Żywko, który wskazuje że jest spółdzielnia, prowadząca działalność polegającą na gromadzeniu oszczędności swoich członków, udzielaniu im kredytów i pożyczek, przeprowadzaniu rozliczeń finansowych oraz pośredniczeniu przy zawieraniu umów kredytowych [8, s. 97]. Instytucje te w szybkim tempie zdobyły znaczący udział w rynku usług bankowych w Polsce [9, s. 125 i n.; 10, s. 16-17]. Nie są to banki, w rozumieniu przepisów ustawy prawo bankowe, ale ze względu na zakres wykonywanych zadań, należy je umieścić na obrzeżach systemu bankowego [6, s. 812; 11, s. 90-91]. Nie można zaliczyć ich również do kategorii podmiotów, którym wykonywanie czynności bankowych zostało powierzone na podstawie umów outsourcingowych, zawieranych z bankami [11, s. 91]. Powszechnie przyjmuje się że działalność SKOK-ów, jako działalność dotycząca wykonywania usług stricte-finansowych związanych z obrotem kapitałem w imieniu klientów, ochroną zgromadzonych środków oraz udzielaniem kredytów i pożyczek powinna być zaliczana do działu usług finansowych [10, s. 14; 12, s. 26; 13, s. 248].
Główne zagrożenia związane z działalnością SKOKów dotyczą obszaru gwarancji wypłaty zgromadzonych środków oraz nadzoru nad działalnością poszczególnych Kas. Istotnym gwarantem bezpieczeństwa zgromadzonych przez banki środków finansowych należących do klientów jest Fundusz Gwarancyjny [14]. Na uwagę zasługuje również przyjęty system ochrony oszczędności klientów. O ile w przypadku podmiotów działających na podstawie ustawy prawo bankowe, objęte są gwarancjami z bankowego funduszu, o tyle w przypadku SKOKów jest to tzw. Program Ochrony Oszczędności [9, s. 187]. W jego skład wchodzi fundusz stabilizacyjny Kasy Krajowej (art. 36 ustawy o SKOKach) oraz ubezpieczenie oferowane przez Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK [9, s. 187]. System ten ma charakter ochrony wewnętrznej, nie występuje w nim podmiot zewnętrzny, gwarantujący wypłatę w przypadku upadłości Kasy. 
Tematem łączącym dotychczas omówione zagadnienia jest problematyka nadzoru nad sektorem bankowym. Głównymi podmiotami sprawującymi nadzór nad sektorem bankowym jest Narodowy Banko Polski oraz, od września 2006 r., Komisja Nadzoru Finansowego. Do 31 grudnia 2007 r., nadzór był sprawowany przez Komisję Nadzoru Bankowego. Ustawą z dnia 21 lipca 2006 roku o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2006, Nr 157, poz. 1119) powołana została Komisja Nadzoru Finansowego. Nowy organ skupia w sobie uprawnienia nadzorcze nad całym rynkiem finansowym w Polsce. Poza kompetencjami nadzoru bankowego są to kompetencje Komisji Papierów Wartościowych i Giełd oraz Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych (organy te uległy likwidacji). Funkcjonująca od ponad 5 lat Komisja wzbudza liczne kontrowersje, związane z zakresem jej działania oraz przysługującymi uprawnieniami.
Zakres przedmiotowy nadzór określony został na podstawie przepisów ustawy Prawo Bankowe, Ustawy o Narodowym Banku Polskim oraz ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się oraz bankach zrzeszających. Celem nadzoru nad rynkiem finansowym jest zapewnienie jego prawidłowego funkcjonowania, stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości [15, s. 16-23; 16, s. 409-412]. Organy nadzoru mają czuwać nad zapewnieniem bezpieczeństwa środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz zapewnianiem zgodności działalności banków z przepisami prawa, statutem oraz decyzją o wydaniu zezwolenia na utworzenie banku [17, s. 33; 18, s. 214-215]. Kontrola prowadzona przez Komisję Nadzoru Finansowego została poszerzona na początku 2011 r., po wprowadzeniu dodatkowego kryterium związanego z oceną ryzyka podmiotu kontrolowanego (tzw. BION; Pismo Komisji Nadzoru Finansowego z 28 stycznia 2011 r.).
Zgodnie z przyjętymi założeniami kontroli, nic nie stoi na przeszkodzie aby przyznać Komisji Nadzoru Finansowego uprawnienia do oceny i kontroli wzorców umownych i regulaminów stosowanych przez banki (system kontroli i zaskarżania wzorców umownych zostanie omówiony w dalszej części artykułu). Powiązanie takie opierałoby się na kontroli opartej na kryterium legalności i miałoby charakter kontroli wstępnej – jeszcze przed wprowadzeniem danego wzorca umownego lub regulaminu do obrotu. 
Inną kwestią wzbudzającą poważne kontrowersje jest zakres uprawnień przyznanych Komisji Nadzoru Finansowego. Wprowadzenie jednolitego nadzoru finansowego zbiegło się w czasie z doniesieniami o tzw. kryzysie gospodarczym. Stało się to przyczyną dyskusji na temat powrotu do modelu nadzoru sprzed 2007 roku . Zwolennicy tego rozwiązania wskazują, że jest ono zgodne z kierunkiem zmian w strukturze nadzoru Unii Europejskiej. Dotyczy to nowego modelu nadzoru europejskiego, w którym wyodrębnione zostały Europejski Organ Nadzoru Bankowego (EBA), Europejski Organ Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA) oraz Europejski Organ Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA). Głównym argumentem przeciwników obecnego modelu jest mniejsza ilość narzędzi do sprawowania skutecznej kontroli bezpieczeństwa sektora bankowego, które mogą zostać zastosowane przez Komisję Nadzoru Bankowego [19; 20, s. 67]. Odmienne stanowisko przedstawia R. Kaszubski wskazując, że nadzór zintegrowany jest bardziej efektywny niż ścisła współpraca pomiędzy kilkoma organami nadzoru nad różnymi częściami rynku finansowego [17, s. 43]. Drugim z podnoszonych argumentów dotyczy możliwości skutecznego sprawowania skutecznego nadzoru przez Narodowy Bank Polski [17, s. 43].
Należy również zwrócić uwagą na szczególną ochronę konsumenta, zarówno na poziomie krajowym jak i europejskim. Poczynione powyżej uwagi wskazują, że przyjęty model nadzoru instytucjonalnego nie jest wystarczający. Prawne regulacje odnoszące się do sfery cywilnoprawnych stosunków pomiędzy bankami a konsumentami, kształtowane są w głównej mierze przez rozwiązania implementowane z prawa Unii Europejskiej. Najważniejsze regulacje odnoszące się do obrotu z udziałem konsumentów zawarte zostały w Dyrektywie 2002/65 [21]. Dyrektywa ta stanowi element przyjętej na lata 2007-2013 polityki ochrony konsumentów [22, s. 48-52]. Zgodnie z przyjętymi postanowieniami – odnoszącymi się do wszystkich przedsiębiorców, nie tylko instytucji kredytowych – na przedsiębiorcy cięży obowiązek przekazania konsumentowi jeszcze przed zawarciem umowy określonych informacji odnoszących się do: dostawcy usług, samej usługi, treści umowy oraz trybu dochodzenia roszczeń (szczegółowy katalog znajduje się w art. 3 omawianej Dyrektywy). W tym miejscu można postawić pytanie, w jaki sposób przyjęte rozwiązania odpowiadają praktyce bankowej i rzeczywiście zwiększają ochronę konsumentów. Jak wskazuje praktyka, ostateczne zaimplementowanie rozwiązań przyjętych w przepisach Unijnych nie przekłada się na faktyczną ochronę konsumenta w stosunkach z instytucjami kredytowymi i finansowymi. Za przykład posłużyć może kazus Dyrektywy MIFID. Przyjęta w pierwotnym brzmieniu gwarantowała istotny wzrost ochrony konsumentów. W ostatecznym kształcie, przyjęta została w bardzo okrojonym zakresie i w praktyce nie miała żadnego znaczenia dla obowiązujących przepisów prawa krajowego w większości krajów Unii Europejskiej. Wyjątek stanowiły Bułgaria i Rumunia, gdzie dostosowanie przepisów prawa krajowego do wymogów dyrektywy miało istotny wpływ na regulacje odnoszące się do ochrony konsumentów [23, s. 53-55]. Podobne uwagi formułuje R. Kaszubski, który krytycznie odnosi się do nadmiernej regulacji i tworzenia aktów prawnych zredagowanych zbyt szczegółowo i szeroko [17, s. 49-51]. 
Problematyka dotycząca nieuczciwych działań bankowych dotyczy szeregu czynności bankowych – od warunków utworzenia konta, przez udzielenie kredytu po działania windykacyjne [24, s. 23-34; 25, s. 84]. Szczególny nacisk kładziony jest na obszar obowiązków informacyjnych banku, zwłaszcza dotyczących udzielanych kredytów. Znajduje to odzwierciedlenie w szeregu ostatnich rozstrzygnięć Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, np. Decyzja Prezes UOKiK Nr RŁO 42/2009; Decyzja Prezes UOKiK Nr RŁO 17/2010; Decyzja Prezes UOKiK DDK- 3/2010; RBG - 8/2010; Decyzja Prezes UOKiK Nr DK-2/2010; Decyzja Prezes UOKiK Nr RŁO 1/2010. Przytoczone decyzje zostały utrzymane w mocy przez Sądy rozpatrujące odwołania podmiotów, na które zostały nałożone kary finansowe. 
Główny nacisk kładziony jest na treści umów zawieranych z bankami lub innymi instytucjami kredytowymi. W praktyce bankowej, ze względu na masowość obrotu, nie jest możliwe obejście się bez wzorców umownych [26, s. 15]. W podobny sposób wyraża się P. Mikłaszewicz stwierdzając, że stosowanie wzorów umownych ma na celu z jednej strony zwiększenie efektywności zawieranych transakcji [27, s. 62]. Obrót umowny na linii bank-konsument był już niejednokrotnie przedmiotem orzecznictwa sądowego [26, s. 26-30]. Należy jednak zauważyć, że zarówno kontrola sprawowana przez Prezesa UOKiK oraz sądy powszechne, ma charakter kontroli następczej i budzi poważne zastrzeżenie co do jej skuteczności [6, s. 818].
W ramach przyjętych rozwiązań zaimplementowana do polskiego systemu prawa Dyrektywę o kredycie konsumencki [28]. Na podstawie wprowadzonych zmian, konsumenci uzyskali . Budzącym wiele kontrowersji jest zapis odnoszący się do podmiotów mogących uzyskać dane. W praktyce możliwość taka została przyznana wyłącznie bankom. Rozwiązanie takie stanowi ograniczenie ochrony przysługującej podmiotom zawierającym umowy ze SKOK-ami (jak wcześniej wspomniano, w momencie nabycia członkostwa w SKOK, klient traci status konsumenta i nie korzysta z przewidzianej przez prawo ochrony. Z tego powodu przyjęte rozwiązanie należy uznać za słuszne).
Inaczej przedstawia się zakres ochrony klienta w sporze ze Spółdzielczą Kasą Kredytowo-Oszczędnościową. W momencie nabycia członkostwa w SKOK, klient traci status konsumenta i wszystkie uprawnienia z nim związane (Wyrok SOKiK z 5 lipca 1993 r., sygn. XVII Amr 17/93, Wokanda 1994, Nr 1, s. 53). Odmienne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w sprawie dotyczącej ochrony członka spółdzielni mieszkaniowej, stwierdzając, że członek spółdzielni mieszkaniowej, któremu przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, jest konsumentem w rozumieniu art. 3851 pkt 3 k.c. (wyrok z dnia 26 września 2007 r., sygn. akt IV CSK 122/07, OSNC-ZD 2008, Nr 3 poz. 74). Pozostaje jedynie ochrona związana z postępowaniem wewnętrznym lub arbitrażowym [29, s. 198-204; 30, s. 29-30]. Warto zauważyć, że podobną funkcje pełni arbiter bankowy powołany przez Związek Banków Polskich. Istotną zaletą jest fakt, że postępowanie przed arbitrem nie zamyka dochodzenia roszczeń na drodze sądowej [31, s. 54-55]. Pewna zmiana nastąpiła w wyniku Orzeczenie Sądu Najwyższego, który stwierdził, że SKOK jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4792 §1 k.p.c. (Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt III CZP 125/10). W konsekwencji posiada legitymację czynną do występowania w sprawach o uznanie wzorca postanowień umownych za niedozwolone. Postępowanie przed Prezesem UOKiK ma charakter abstrakcyjny, niejednokrotnie nie wystarczający dla ochrony indywidualnych interesów klienta. W tym miejscu uwidacznia się wada nowej regulacji ustawowej, która nie odnosi się do tego problemu.
Szeroki temat będący przedmiotem powyższego artykuły został w nim jedynie zarysowany. Nie było jego celem szczegółowe omówienie zagadnienia, a wskazanie głównych zagrożeń związanych z obrotem bankowym oraz kierunku zmian – z jednej strony w którym podążają obecne regulacje, a z drugiej – tego w którym podążać powinny. Z przedstawionych powyżej zmian pozytywnie należy ocenić zmiany odnoszące się funkcjonowania SKOKów. 
Istotną dla bezpieczeństwa obrotu kwestią, rozpatrywaną od strony banków, jest stabilność rozwiązań prawnych odnoszących się do tej sfery działalności. Z niepokojem można zaobserwować niebezpieczny precedens mający miejsce w Belgii, polegający na nacjonalizacji części belgijskiego banku [32]. Proces ten może budzić niepokój, ze względu na brak sprzeciwu ze strony Komisji Europejskiej i akceptację nacjonalizacji prywatnego przedsiębiorcy. 
De lege ferenda niezbędne postulować należy wprowadzenie dodatkowych gwarancji dla zwiększenia bezpieczeństwa zdeponowanych środków finansowych pochodzących od klientów oraz wzmocnienie jednolitego nadzoru nad wszystkimi instytucjami i podmiotami rynków kredytowych i finansowych. Istotne jest również, aby podmioty funkcjonujące w sferze bankowej, faktycznie wykorzystywały przyznane im uprawnienia, zagwarantowane na gruncie obowiązujących rozwiązań prawnych.
 
Bibliografia:
1. Marks K., Engels F. Manifest komunistyczny, Warszawa 1949. – S. 29.
2. Słownik języka polskiego, Tom I, red. M. Szymczak, Warszawa 1978. – S. 147
3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2002 r., Nr 72, poz. 665 z późn. zm.)
4. Kawulski A., Smyk B. Pozycja banku w prawie polskim na tle regulacji Unii Europejskiej, Radca Prawny 2001, Nr 1. – S. 95-101.
5. Springer W. Encyklopedia prawa bankowego, Warszawa 2001. – S. 13-15.
6. Bączyk M. [w:] System Prawa Handlowego. Prawo umów handlowych, Tom 5, red. S.Włodyka, Warszawa 2006. – S. 810-818.
7. Ustawa z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z dnia 4 stycznia 1996 r. z późn. zm.).
8. Żywko Z. [w:] Mojak J., Żywko Z. Polskie i europejskie prawo bankowe w zarysie, Lublin 2010. – S. 97.
9. Kamiński W. Rozwój spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w Polsce. Podstawowe parametry finansowe [w:] Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe. Charakterystyka, rozwój, otoczenie, pod red. J. Ossowskiego, Sopot 2007. – S. 187.
10. Jurkowska A. Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, Glosa 1998. – S. 14-17.
11. Zapadka P. [w:] Mikos-Sitek A., Zapadka P., Polskie prawo bankowe. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2009. – S. 90-91
12. Zalcewicz A. Problemy prawne nadzoru Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej nad spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2010, Nr 10
13. Dziamaszkiewicz A., Kunkiel A., Kwiatkowski K. [w:] Nieuczciwe klauzule w prawie umów konsumenckich, red. E. Łętkowska, Warszawa 2005. – S. 248.
14. Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym (t. jedn. Dz. U.z 2009 r. Nr 84, poz. 711 z późn. zm.)
15. Góral L. Nadzór bankowy, Warszawa 1998. – S. 16-23.
16. Zimmerman J. Prawo administracyjne, Warszawa 2006. – S. 409-412
17. Kaszubski R. Wpływ prawa europejskiego na funkcjonowanie polskiego systemu bankowego, Prawo Bankowe 2005, Nr 6. – S. 33-51.
18. Gronkiewicz-Waltz H. [w:] Prawo gospodarcze. Zagadnienia administracyjnoprawne, red. M. Wierzbowski, H. Gronkiewicz-Waltz, Warszawa 2009. – S. 214-215.
19. Więcław E., Krześniak M. Nadzór nad bankami do NBP?, Rzeczpospolita z 17 stycznia 2011r.
20. Niewiadoma M. Nowe regulacje nadzoru bankowego w aspekcie systemu kontroli finansowej, Prawo Bankowe 2005, Nr 4. – S. 67.
21. Dyrektywa 2002/65/WE parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. dotycząca sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość oraz zmieniająca dyrektywę Rady 90/619/EWG oraz dyrektywy 97/7/WE i 98/27/WE (Dz.U. L 271/16 z 9.10.2002, str. 321 i n.)
22. Jurkowska-Zeidler A. Bezpieczeństwo rynku finansowego w świetle uregulowań prawa Unii Europejskiej, Warszawa 2008. – S. 48-52.
23. Zdyb M. Wspólnotowe i polskie prawo gospodarcze, Tom II, Warszawa 2008. – S. 53-55.
24. Cichoń D. Czy banki są instytucjami zaufania publicznego, Nieruchomości i prawo 2011, Nr11. – S. 23-34.
25. Rutkowska E. Ochrona kredytobiorcy-konsumenta usług bankowych’’, Prawo Bankowe 2005, Nr 6. – S. 84.
26. Pisuliński J. Niedozwolone klauzule umowne w obrocie bankowym na wybranych przykładach, Prawo Bankowe 2005, Nr 6. – S. 15-30.
27. Mikłaszewicz P. Obowiązki informacyjne w umowach z udziałem konsumentów na tle prawa Unii Europejskiej, Warszawa 2008. – S. 62.
28. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. L 133/66 z 22.05.2008)
29. Kobus-Michalewska J. Spółdzielczy Arbitraż Konsumencki – pozasądowe rozstrzyganie sporów, Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe. Charakterystyka, rozwój, otoczenie, red. J.Ossowski, Sopot 2007. – S. 198-204
30. Minda G. Co wolno Skokowi – to nie twojemu bankowi, Nieruchomości i Prawo 2011, Nr 12. – S. 29-30.
31. Marczyńska K. Stosunki między bankiem a klientem na tle skarg do Arbitra Bankowego, Prawo Bankowe 2005, Nr 6. – S. 54-55.
32. Langsdon I. KE tymczasowo zatwierdza nacjonalizację belgijskiej części banku Dexia, Gazeta Prawna z 18 października 2011 r. {jcomments on}
 
 

-
English French German Polish Romanian Russian Ukrainian
2022
January
MoTuWeThFrSaSu
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31      
Національний розвиток держави і права повинен ґрунтуватися, у першу чергу, на:
 
На Вашу думку чи забезпечують реалізацію принципу верховенства права законодавчі реформи 2020 року?
 

Наші видання

Збірник матеріалів конференції(17.05.2012 року)
Система Orphus
Повну відповідальність за зміст опублікованих тез доповідей несуть автори, рецензенти та структурні підрозділи вищих навчальних закладів та наукових установ, які рекомендували їх до друку.

Лічильники і логотипи

Актуальна Юриспруденція